TKI Watertechnologie – Jaarrapportage 2025: innovaties die onze toekomst vormgeven

Innovatie in de watertechnologie gaat ons voorstellingsvermogen te boven. Dit schrijft bestuursvoorzitter TKI Watertechnologie Rob van Dongen in zijn voorwoord van de Jaarrapportage 2025. Het kennis- en innovatiesysteem van de watertechnologiesector wordt extra gestimuleerd door de Nederlandse overheid, onder andere via het TKI. Hoe zien we dit terug in de ontwikkelingen en resultaten van het afgelopen jaar?

Veranderende rol

De Jaarrapportage signaleert onder meer een veranderende rol van TKI Watertechnologie. Het succes van het TKI in het bijeenbrengen van technologieontwikkelaars, onderzoeksorganisaties en eindgebruikers, resulteert in innovatieprojecten die inspelen op actuele en urgente watervraagstukken, én het biedt kansen voor het Nederlandse bedrijfsleven. Die prestaties blijven niet onopgemerkt. Daarom heeft het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) in het afgelopen jaar TKI Watertechnologie gevraagd om te helpen bij het richting geven aan innovatie en samenwerking voor de industrie om het waterverbruik met 20 procent terug te dringen. Als resultaat werd op 25 juni een ‘Routekaart kennisopgaven industriële watertransitie’ opgeleverd. Hieruit blijkt dat de industriële watertransitie niet stokt op technologische oplossingen, maar dat vooral juridische, financiële en organisatorische knelpunten moeten worden opgelost.

Proactief bijdragen

Behalve deze opdracht vanuit de overheid pakt TKI Watertechnologie ook zelf de rol als aanjager in het vormgeven van actuele agenda’s, zowel voor het industrie- als innovatiebeleid. Zo is in 2025 in samenspraak met de sector gewerkt aan het ontwikkelen van een routekaart actiegericht meten voor waterkwaliteitsbeheersing. Deze routekaart, die in 2026 wordt opgeleverd, heeft als doel om van hieruit nieuwe (TKI-)projecten te programmeren – met een overkoepelende strategie en gericht op praktijktoepassingen. Ook wil de routekaart de bestuurlijke gesprekken over waterkwaliteit op landelijk en regionaal niveau voeden, zodat kennis bijdraagt aan besluitvorming en het creëren van handelingsperspectieven. Deze innovatie-routekaarten dragen bij om te laten zien hoe belangrijk watertechnologie is en wat deze sector voor ons land betekent.

Hervorming nationaal innovatie- en industriebeleid

In 2024 heeft het ministerie van Economische Zaken (EZ) besloten om het innovatie- en industriebeleid beleid te hervormen. Voor het innovatiebeleid op water is voortaan het ministerie van IenW in de lead. In 2025 hebben IenW en de TKI’s Watertechnologie, Deltatechnologie en Maritiem gewerkt aan de voorbereidingen voor een nieuwe publiek-private Kennis- en Innovatieagenda (KIA) Water, Klimaatadaptatie & Maritiem. De ambitie is groot: met elkaar wateruitdagingen oppakken die complex en dringend zijn. In 2026-2027 wordt deze KIA uitgewerkt.

Een gevolg van deze hervorming is dat de huidige PPS-innovatieregeling per 1 november 2027 wordt vervangen door een nieuwe subsidieregeling. Deze PPSi-regeling vormt de basis van de subsidieverstrekking die door de TKI’s wordt gecoördineerd. Door deze verandering is het nog niet duidelijk welke middelen vanaf 2028 binnen de nieuwe KIA Water, Klimaatadaptatie & Maritiem voor watertechnologie worden ingezet.

Prijswinnende en impactvolle projecten

Naast deze bestuurlijke en organisatorische ontwikkelingen zetten we hier uiteraard met veel trots de concrete resultaten uit de Jaarrapportage in de spotlights. Zo ging de internationale Excellence Award voor innovatieve membraanmonitoring naar het TKI-project van partners KWR, Evides, PWN, De Watergroep, Oasen en Pentair X-Flow, waarbij natuurlijke virussen worden ingezet voor de bewaking van de integriteit van membraaninstallaties.

In het hoofdstuk over de impact van projecten, worden acht projecten uitgelicht waarover in 2025 een impactverhaal op de website van TKI Watertechnologie werd gepubliceerd. Zo is er het TKI-project ‘Microbiologische waterkwaliteit snel in beeld’, waarin wordt toegewerkt naar een early warning systeem met sensoren die voor continue betrouwbare meetreeksen kunnen zorgen, als alternatief voor tijdrovende metingen in het lab. Vanwege het succes heeft dit project een vervolg gekregen met waterkwaliteitsmetingen in de Maas.

Ook laten we zien dat binnen de watertechnologie steeds meer wordt gekeken naar nature based solutions. Zo wordt met een bacteriële bondgenoot de deur geopend naar duurzamere oplossingen voor drinkwaterzuivering. In plaats van chemische en energie-intensieve processen, kan natuurlijke biologische afbraak een schoner en milieuvriendelijker alternatief bieden.

 UPPWATER

In de Jaarrapportage van vorig jaar vermeldden we de start van UPPWATER – een 10-jarig programma voor de ontwikkeling, groei en export van de watertechnologiesector, in samenhang met een duurzame Nederlandse waterbeschikbaarheid. Onderdeel van dit programma is de subsidieregeling ‘Pilots en Testen’, die op 23 oktober 2025 werd gepubliceerd, als uitnodiging om met voorstellen te komen. Voor deze regeling was 10 miljoen euro beschikbaar. Een andere regeling in dit verband was ‘Fullscale Demonstraties’, met een subsidiebedrag van 13 miljoen euro. Voor beide regelingen kwamen in totaal 15 inschrijvingen vanuit het hele land binnen.

Kennis- en Innovatieprogramma PFAS Bodem

Een ander meerjarig programma is het Kennis- en Innovatieprogramma PFAS (KIP PFAS Bodem), ontwikkeld door IenW in samenwerking met Rijkswaterstaat. Dit programma moet bijdragen aan een effectieve en kostenefficiënte sanering van bodemverontreinigingen (grond en grondwater) die zijn ontstaan door PFAS en aan de afbraak van deze schadelijke stoffen. Samen met TKI Deltatechnologie is TKI Watertechnologie gevraagd een subsidieprogramma op te zetten en uit te voeren voor PPS innovatieprojecten die aan deze doelstelling voldoen.

Nieuwe innovatieprojecten en outreach

Uiteraard staan in de Jaarrapportage ook de 23 projecten genoemd die in het afgelopen jaar van start zijn gegaan, waarvan een aantal cross-over projecten met andere sectoren. Voorbeelden daarvan zijn projecten met de TKI’s Tuinbouw en Uitgangsmaterialen, Deltatechnologie en High Tech Systemen en Materialen (HTSM). De diverse kennisdelings- en netwerkactiviteiten van het afgelopen jaar illustreren de samenbindende kracht van het watertechnologie-ecosysteem en hoe dit naar buiten toe wordt gepositioneerd. In 2025 is daar een nieuwe activiteit bijgekomen: het regelmatig uitbrengen van podcasts die zijn bedoeld om op een laagdrempelige manier een inkijkje te geven in actuele thema’s en innovaties binnen de watersector. Luister mee en laat je inspireren!

Benieuwd naar nog meer concrete resultaten van TKI Watertechnologie uit 2025? Lees dan hier de volledige rapportage.